Groenbeheer bermen

Daar waar spoor negatieve effecten heeft op de biodiversiteit, beperken we de impact zoveel mogelijk en versterken de ecologische waarde van spoorbermen en omliggende gebieden.

In 2024 startten in vijf gebieden groencontracten vanuit het programma Meer Natuur in de Berm (MNIB), gericht op ecologisch beheer en biodiversiteit. Door onverwacht hoge kosten van deze aparte contracten besloot ProRail om groenbeheer niet langer apart aan te besteden, en dit weer op te nemen in toekomstige PGO-contracten. Conform afspraken over de huidige budgetten passen we alleen het wettelijk minimale toe voor groenbeheer, zonder extra aandacht voor natuurwaarden. Dit geldt ook voor de voormalige MNIB-gebieden.

In 2025 startten we met het opstellen van beleid voor groenbeheer als onderdeel van het Landelijk Asset Management Plan (LAMP). Het strategisch beleidskader richt zich, naast het voldoen aan wet- en regelgeving, op het borgen van technische aspecten die relevant zijn voor de veiligheid en duurzaamheid van het spoor.

Groenbeheer stations

ProRail en NS Stations herinrichten jaarlijks ongeveer 5.000 m² beplanting op stations. We legden samen in 2025 op vijf stations ‘groene eilanden’ (groenvakken) aan op perroneinden we voerden op twintig stations renovaties uit waarbij het groen is vervangen. Bij alle werkzaamheden bepaalden we o.b.v. de huidige natuurwaarde welke beplanting bijdraagt aan natuurherstel en biodiversiteit op stations.

Kap en herplant van bomen

In 2025 werkten we aan het verder inzichtelijk maken van bomenkap en de wettelijke herplantverplichtingen die daaruit voortvloeien. We hebben de verplichting voor het melden van kap opgenomen in de nieuwe groencontracten via een monitoringtool voor aannemers. Daarnaast voerden we verkennende gesprekken met het Flevolandschap en stichting De Langste Boomgaard over samenwerking op het gebied van herplant.

Per 1 januari 2025 bedroeg de wettelijke herplantingsopgave voor ProRail 5,5 hectare. In 2024 is 0,9 hectare herbeplant. Voor 3,0 hectare is de wettelijke termijn verstreken, maar deze herplant voerden we in 2025 alsnog uit. Daarnaast is 0,2 hectare extra aangeplant. In 2026 maken we inzichtelijk welke percelen eigen grond beschikbaar zijn voor herplant en komt er een kap/herplantloket als structureel informatie- en adviesorgaan.

Onkruidbestrijding

We bouwen het gebruik van chemische onkruidbestrijding gefaseerd af en testen milieuvriendelijke alternatieven. Ons doel is om in 2028 volledig te stoppen met chemische onkruidbestrijding, mits alternatieven effectief en veilig blijken.

In eerdere jaren voerden we diverse pilots uit. We zetten in 2025 de pilot met elektrische onkruidbestrijding voort en startten drie nieuwe pilots:

• Een proef met een groen inspectiepad, ingezaaid met laagblijvende plantensoorten.

• Een vervolg op de bevriezingstest met vloeibaar stikstof.

• Een hernieuwde pilot met pelargonzuur, een snel afbreekbaar plantaardig middel.

Daarnaast vroegen we de markt om innovatieve ideeën voor onkruidbestrijding in het ballastbed en voor inzet van een autonome maairobot. In winter 2025/2026 voeren we hierover gesprekken, met als doel begin 2026 nieuwe pilots te starten.

De pilots maken deel uit van onze bredere zoektocht naar duurzame alternatieven voor het bestrijden van onkruid in spoorwegballast en op inspectiepaden. ProRail werkt hierbij samen met andere Europese spoorbeheerders, onder meer via het project NATURE-Rail dat subsidie heeft ontvangen vanuit het Europese LIFE-programma.