De Raad van Commissarissen (RvC) kijkt terug op een afwisselend jaar voor ProRail. De dynamiek op en rond het spoor, in de maatschappij en geopolitiek nam toe, terwijl de verwachtingen van reizigers, verladers, vervoerders, politiek en maatschappij constant hoog blijven. In dat speelveld voerde de RvC toezicht uit en was met de RvB adviserend in dialoog over veiligheid, prestaties, organisatieontwikkeling en de weerbaarheid van het spoorsysteem als geheel. In dit bericht blikt de RvC terug op de belangrijkste thema’s die tijdens de overleggen, werkbezoeken en gesprekken centraal stonden.

Veiligheid

Veiligheid blijft een belangrijk fundament voor alles wat ProRail doet. Dat werd dit jaar opnieuw indringend zichtbaar door twee ernstige incidenten. In Meteren vond een aanrijding tussen een trein en een vrachtwagen plaats, met forse schade en impact. Bij een arbeidsongeval in Malden overleed een spoormedewerker; een gebeurtenis die grote indruk maakte op de sector als geheel.

De RvC heeft met de RvB stilgestaan bij de omstandigheden van beide ongevallen en gesproken over de lessen hieruit en hoe dit te vertalen naar structurele verbeteringen in de operatie.

Ook sprak de raad dit jaar weer met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) over het veiligheidsmanagement binnen ProRail en de wijze waarop aanbevelingen uit onderzoeken opvolging krijgen.

Veiligheid komt in elke vergadering van de raad aan bod. Zo is dit jaar het vastgestelde Beleidskader Veiligheid besproken, waarbij het accent in het gesprek lag op de implementatie hiervan binnen de organisatie. De raad constateert dat het veiligheidsbewustzijn verder is verdiept, wat ook tot uiting komt in het succesvol continueren van de scores op de Safety Culture Ladder. De operationele clusters behaalden opnieuw trede 4, de overige clusters trede 3. Tegelijkertijd benadrukt de raad continue alertheid noodzakelijk blijft – zowel binnen ProRail als in de keten met aannemers, vervoerders en andere partijen.

De raad zal hier ook zelf in 2026 alert op blijven, en in elk overleg bij stilstaan.

Operationele prestaties

De raad heeft aandacht en oog voor continue uitdagingen binnen het assetmanagement. De raad is zich bewust dat de verbeteringen die worden ingezet tijd kosten, en heeft vanuit dat besef ook de dialoog met de RvB hierover gevoerd.

Zo is gesproken over aantal impactvolle storingen, waarvoor de KPI in 2025 niet is gehaald. Dit is direct merkbaar voor zowel reizigers als vervoerders, en dient te worden verbeterd. De raad ziet dat er interventies zijn ingezet, die moeten bijdragen aan het spoedig verbeteren van de prestaties op dit vlak.

Dit dossier heeft ook verband met de dynamiek in de aannemersmarkt en de uitdagingen voor ProRail daarin. Het huidige marktmodel brengt risico’s met zich voor de continuïteit van het spooronderhoud. Dat raakt de primaire verantwoordelijkheid van ProRail die ziet op het waarborgen van een veilige en beschikbare spoorinfrastructuur. De raad moedigt de RvB aan om op dit vlak ook kritisch te kijken naar de eigen regie die ProRail hierin kan nemen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van een nieuwe strategie voor klein onderhoud.

De RvC heeft ook met de RvB gesproken over veranderende eisen ten aanzien van de infrastructuur en de prestaties die door toezichthoudende instanties worden gesteld. Discussiepunt is ondermeer het instrumentarium dat ProRail tot zijn beschikking heeft, en de mate waarin dit nog voldoet om aan die vereisten inhoud blijven te geven.

De raad ziet dat er breed wordt gewerkt aan verbeteringen, en heeft benadrukt dat vasthoudendheid en continue aandacht belangrijke factoren zijn om hierin succesvol te zijn.

Het belang van deze factoren worden zichtbaar in de resultaten op de KPI’s voor punctualiteit. De raad vindt het indrukwekkend te zien, dat de verbeteracties in eerdere jaren nu tot zulke goede prestaties leiden. Deze verbeteraanpak is daarmee een mooi voorbeeld, dat op andere vlakken en terreinen navolging kan krijgen.

Maatschappelijke context

Het spoor opereert steeds zichtbaarder in een veranderende maatschappelijke omgeving. Demonstraties op het spoor, geopolitieke spanningen, druk op energievoorzieningen en de rol van defensie raken ook de spoorsector. Voor ProRail betekent dit ondermeer dat de eisen aan fysieke en digitale weerbaarheid toenemen, de samenwerking met overheidspartners – landelijk, regionaal en lokaal – intensiever wordt, en het publieke debat nadrukkelijker binnenkomt in de dagelijkse operatie.

De raad wisselt continu met de RvB over deze aspecten van gedachten, en vraagt daarbij aandacht voor het voorbereiden van de organisatie op situaties waarbij veiligheid, continuïteit en maatschappelijke stabiliteit samenkomen.

Organisatieontwikkeling

De ontwikkeling van de organisatie wordt door de raad actief gevolgd. De omvang van de opdracht die ProRail uitvoert – met grote projecten, toenemende noodzaak tot digitalisering en een complex spoorsysteem – vraagt om een organisatie die lerend, samenhangend en toekomstvast werkt.

De raad ziet dat de beweging naar Eén ProRail manier van samenwerken verder vorm krijgt, nu meer dan de helft van de medewerkers hierop is ingestapt. De beweging naar meer resultaatgericht werken wordt door de raad ondersteund en aangemoedigd.

De raad heeft dit jaar meerdere keren gesproken over de visie op digitalisering en de toenemende (Europese) eisen op het gebied van cybersecurity. De raad ziet dit als kritieke onderdelen van een toekomstbestendige organisatie, ook gezien de maatschappelijke dynamieken. Hierover wordt het gesprek met de RvB nadrukkelijk gevoerd. De raad heeft daarbij aangegeven dat de omvang van deze opgave vraagt om aandacht voor samenhang, duidelijke keuzes en een realistisch tempo van verandering.

De RvC heeft ook dit jaar meerdere werkbezoeken afgelegd. Deze bezoeken, aan de werkzaamheden op Amsterdam Centraal, het OCCR, een ProRail-datacenter en een ICB-loods, zijn goede informatiebronnen om als raad zicht te houden op de dagelijkse praktijk van de operatie, om medewerkers te spreken en om effecten van beleidskeuzes en investeringen te kunnen duiden. De inzichten die wij hier ophalen, vormen een waardevolle basis voor onze toezichtrol en onze gesprekken met de Raad van Bestuur.

Samenstelling Raad van Bestuur

In juni 2025 maakte COO Marieke Schöningh haar persoonlijke keuze bekend om bij ProRail te vertrekken. De raad heeft respect voor die afweging, en is haar erkentelijk voor de resultaten die ze in de operatie heeft neergezet en de basis die ze heeft achtergelaten om op voort te bouwen.

Vanaf de zomer heeft er tussen de raad en RvB een discussie plaatsgevonden hoe met dit vertrek om te gaan, en wat dit betekende voor de samenstelling van de RvB. Daarbij heeft de raad de RvB diepgaand bevraagd op de mogelijkheden, ook in het licht van de transformatie waar de organisatie midden in zit. Hierover zijn ook gesprekken gevoerd met de aandeelhouder en de Ondernemingsraad, waarbij centraal stond wat ProRail nodig heeft om haar publieke taken optimaal te kunnen uitvoeren.

Eindresultaat van dit intensieve proces is dat de Raad van Bestuur nu uit 2 leden bestaat, die samen integraal verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de taken van ProRail. Voorjaar 2026 wordt de werking van dit nieuwe model zorgvuldig met de Raad van Bestuur, de ExCo- directeuren en de ondernemingsraad geëvalueerd. Mede op basis van deze evaluatie zal de aandeelhouder, indien nodig, een besluit nemen over het aantal bestuurders in de Raad van Bestuur.

In maart 2026 heeft CEO John Voppen, na bijna 21 jaar bij het spoor, bekend gemaakt dat hij per 1 juli 2026 ProRail zal verlaten. De RvC heeft hem gefeliciteerd met zijn nieuwe functie en is hem zeer dankbaar voor de vele jaren waarin hij ProRail – en de spoorsector -  heeft gebracht tot waar het nu staat.

Bedankt

De RvC spreekt haar waardering uit voor alle ProRailers, wier inspanningen onmisbaar zijn voor een veilig, betrouwbaar en toekomstbestendig spoor. Samen met de Raad van Bestuur blijft de raad ook in 2026 gericht op het realiseren van duurzame vooruitgang, het vergroten van de weerbaarheid van de spoorinfrastructuur en het versterken van de maatschappelijke waarde van het spoor.

Besturing

Raad van Bestuur

Samenstelling

De RvB is in 2025 gewijzigd van samenstelling. De bestuursstructuur van ProRail bestaat sinds het terugtreden van de Chief Operations Officer (COO) per 1 september 2025 uit twee statutaire bestuurders. Na een periode van zes maanden (mei 2026) wordt de werking van deze bestuursstructuur zorgvuldig met de RvB, ExCo- directeuren en ondernemingsraad geëvalueerd. Mede op basis van die evaluatie zal de aandeelhouder, indien nodig, een besluit nemen over het aantal bestuurders in de Raad van Bestuur.

In maart 2026 heeft CEO John Voppen bekend gemaakt dat hij per 1 juli 2026 ProRail zal verlaten. De RvC is gestart met het proces om in de opvolging binnen de Raad van Bestuur te voorzien. De RvC neemt deze ontwikkeling mee in de evaluatie van de bestuursstructuur.

Functioneren

In de zelfevaluatie 2025 heeft de RvB gekeken naar de taakverdeling, werkwijze, ondersteuning en zijn verhouding tot de RvC, de ExCo, de OR en de accountant. Er wordt continue geïnvesteerd in de onderlinge samenwerking door onder andere een eigen weekstart en reguliere RvB-teamtijd en elke 6-8 weken een informeel diner. Ook is in het laatste kwartaal gestart met gezamenlijke coaching, die onderdeel uitmaakt van de coaching voor alle directeuren, gericht op verbetering van de resultaatsturing. Dit wordt in 2026 gecontinueerd.

Raad van Commissarissen

Samenstelling

In 2025 is de samenstelling van de RvC niet gewijzigd.

Functioneren RvC

De RvC heeft in 2025 met externe begeleiding de jaarlijkse zelfevaluatie gedaan, via een vragenlijst en gesprekken met alle leden RvC, RvB en de bestuurssecretaris. Het algemene beeld van de evaluatie is positief. In de evaluatie is gekeken naar governance RvC, effectiviteit en informatievoorziening, werkgeversrol en dynamiek, en strategie en adviseursrol.

Voor elk van deze onderdelen is benoemd wat men wil behouden en welke aandachtspunten er zijn. De hieruit volgende aanbevelingen heeft de RvC ter harte genomen om zo als Raad het eigen functioneren te blijven verbeteren. Zo is gesproken over de toekomstige samenstelling wegens het aantreden van een nieuwe voorzitter medio 2026, is het belang van effectiviteit van informatievoorziening benadrukt en zijn afspraken gemaakt om onderlinge verbinding in de raad verder te stimuleren.

Alle commissarissen zijn onafhankelijk. In 2025 hebben zich geen transacties voorgedaan waarbij potentiële tegenstrijdige belangen spelen.

Bijeenkomsten RvC

De RvC heeft dit jaar een deel van zijn vergaderingen op andere locaties dan de hoofdlocatie in Utrecht gehouden. Deze vergaderingen werden ook gecombineerd met een werkbezoek. Zo woonde de RvC in april na de vergadering de première van de documentaire van National Geographic over Amsterdam Centraal Station bij, werd in juni voorafgaand aan de vergadering een ICB-loods in Amersfoort bezocht en werd in september een aansluitend werkbezoek aan een ProRail datacenter in Rotterdam gebracht.

In de vergaderingen zelf werd naast vaste kernthema’s als Veiligheid en de producten uit de P&C-cyclus ondermeer stilgestaan bij verschillende dossiers van het cluster Assetmanagement, de visie op digitalisering, het thema energie en netcongestie, de operationele prestaties en de organisatietransitie Een ProRail manier van samenwerken. De RvC is ook regelmatig geïnformeerd over de interne audits, de integriteit, het risicomanagement, de inkoop- en milieucompliance en actualiteiten. Met de RvB is ook verdiepend stilgestaan bij de ontwikkelingen in de aannemersmarkt en de implementatie van Eén ProRail manier van samenwerken.

De raad heeft daarnaast gesproken met de externe accountant en heeft zijn goedkeuring gegeven aan investeringsvoorstellen en rapportages aan het ministerie. Een delegatie van de raad heeft in november wederom een gesprek gevoerd met een delegatie van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT). Ook hebben leden van de raad periodiek contact onderhouden met de Ondernemingsraad.

Over het terugtreden van de COO per 1 september 2025 en heeft de RvC vanaf de zomer meermaals en uitvoerig gesproken met de RvB. Ook is met de aandeelhouder en de Ondernemingsraad overleg gevoerd over de ontstane vacature. Op basis van deze gesprekken en het afwegen van de verschillende mogelijkheden hebben RvC en RvB gezamenlijk geconcludeerd dat een tweehoofdige RvB de meest passende invulling van de topstructuur is. Op 17 november 2025 is daar, na een positief advies van de Ondernemingsraad, het Ondernemingsbesluit over genomen. Na 6 maanden (mei 2026) zal deze bestuursstructuur worden geëvalueerd. Bijzondere aandacht zal in deze evaluatie uitgaan naar het functioneren van het model in onverwachte situaties, zoals bij ontstentenis of belet van één van de RvB-leden, zodat de continuïteit van het bestuur te allen tijde gewaarborgd blijft.

Bijeenkomsten commissies

De RvC heeft drie vaste commissies; de auditcommissie, de selectie- en benoemingscommissie en de remuneratiecommissie. De laatste twee commissies vergaderen gezamenlijk. Daarnaast is in najaar 2024 besloten tot het instellen van een tijdelijke (informele) commissie operatie, voor de duur van één jaar.

Auditcommissie

De Auditcommissie (AC) heeft zich in zijn vergaderingen bezig gehouden met de planning- en controlcyclus, zoals de jaarstukken, het beheerplan in combinatie met de subsidieaanvraag EOV, de lange termijn reeksen en begroting. In dit kader is ook twee keer gesproken met de externe accountant, zowel over de jaarstukken, als de management letter. Omdat ProRail B.V. en Railinfratrust B.V vanaf boekjaar 2025 een nieuwe accountant heeft, zijn in 2025 zowel de zittende als de nieuwe accountant in de vergadering geweest.

Daarnaast zijn in de AC de rapportages van corporate audit, inkoopcompliance, risicomanagement en fiscale ontwikkelingen besproken. Elk halfjaar wordt de milieucompliance rapportage besproken. Ook is tweemaal de halfjaarrapportage cybersecurity besproken in aanwezigheid van de CISO. Ook zijn in de AC's de investeringsvoorstellen voorbereid die ter goedkeuring worden voorgelegd aan de RvC.

Selectie- en benoemingscommissie en remuneratiecommissie (gecombineerd)

Tijdens de vergaderingen is gesproken over het rooster van aftreden van de RvB en RvC, als ook over de stand van zaken in de verschillende werving- en selectieprocessen, waaronder die voor nieuwe ExCo-directeuren (Projecten, Verkeersleiding, ICT) en de herplaatsing van de landelijk managers. Ook is gesproken over het nieuwe Leiderschapsprofiel en de arbeidsmarktbenadering van ProRail. Tevens is teruggeblikt op het cao-traject van eind 2024 en zijn de onderhandelingen eind 2025 voor een nieuwe cao gevolgd.

Selectie nieuwe RvC-voorzitter

Vanwege het bereiken van de maximale zittingstermijn treedt RvC-voorzitter Hans Alders per 29 juni 2026 terug.

Daarom heeft in Q3-2025 een selectiecommissie (waarin RvC, RvB en OR waren vertegenwoordigd) onder leiding van de vicevoorzitter RvC de procedure voor de werving van een nieuwe RvC-voorzitter gevoerd.

Na gespreksrondes met de selectiecommissie, alsook de overige leden van de RvC, RvB, OR en de aandeelhouder, heeft de RvC de heer Mark Harbers voorgedragen voor benoeming tot voorzitter RvC. De aandeelhouder heeft deze voordracht overgenomen en de heer Harbers benoemd per 2 juli 2026.

Tijdelijke commissie operatie

De RvC besloot in 2024 tot het instellen van een commissie operatie voor de duur van een jaar. In deze wordt besluitvorming in RvC over operationele onderwerpen voorbereid en informatie verstrekt over de stand van de operatie t.b.v. toezichthoudende rol op de operatie. Ook vervult de commissie een adviserende functie richting de COO over operationele (sturings)dilemma’s en daarbij horende organisatie vraagstukken.

In 2025 hebben 2 vergaderingen plaatsgehad, waarbij o.a. is stilgestaan bij de belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten in de drie operationele clusters: Verkeersleiding, Projecten en Assetmanagement. Hierbij zijn onder andere de dossiers maakbaarheid, strategie klein onderhoud en operationele prestaties aan bod gekomen.

In september 2025 heeft de RvC besloten om de commissie op te schorten en bij de zelfevaluatie van de RvC voorjaar 2026 definitief te besluiten over de status van deze commissie.