Overwegveiligheid

In 2025 waren er acht dodelijke slachtoffers op overwegen (2024: 12). Alle slachtoffers behoren tot de categorie langzaam verkeer. Het vijfjaarlijks gemiddelde steeg van 6,8 (2024) naar 7,4 (2025). Het totaal aantal aanrijdingen op overwegen was 38 (2024: 34).

Aantal dodelijke slachtoffers bij aanrijdingen op overwegen

Aantal aanrijdingen op overwegen

ProRail werkte in 2025 aan de verdere implementatie van de risicobenaderingsmethode, waaronder de uitwerking van het Nederlands Overwegen Risicomodel (NORM) en een kosten-effectiviteitstool. Samen met het ministerie van IenW onderzochten we de mogelijkheid om het risico per overweg en het risico voor de burger te normeren. Crisislab stelde i.o.v. het ministerie van IenW een rapportage op met voorstellen voor normering. Deze rapportage wordt besproken met stakeholders (o.a. vervoerders, wegbeheerders en ILT) in het kader van de ontwikkeling van de opvolger van de Beleidsagenda Spoorveiligheid.

ProRail faciliteerde via de Procedure Bijzondere Oversteken een aantal carnavalsoptochten. Betrokken partijen waren positief over onze inzet.

Voor het Pazz-Up-programma verzorgden we met een nieuw ontwikkeld lesprogramma een groot aantal lessen op middelbare scholen over veiligheid op en rond het spoor en overwegen.

In 2025 plaatsten we op circa vijftig nieuwe overweglocaties slimme camera’s. Deze detecteren te langzame voertuigen, stilstaande voertuigen en voertuigen die naast de bevloering raken. Het treinverkeer kan hierdoor worden gewaarschuwd, waardoor een incident kan worden voorkomen of de impact van een aanrijding kan worden beperkt.

Daarnaast deed ProRail onderzoek naar het gedrag van overweggebruikers op overwegen met twee separate installaties. Aanleiding waren enkele incidenten waarbij verwarring bij gebruikers een rol leek te spelen. We verwachten de resultaten in 2026.

ProRail gaf in 2025 invulling aan het stand-still-principe uit de Beleidsagenda Spoorveiligheid 2020-2025. Het doel: het risico op overwegen niet laten toenemen door meer treinen of meer overweggebruikers als gevolg van ruimtelijke ontwikkeling.

NABO (niet-actief beveiligde overwegen) programma

In opdracht van het ministerie van IenW werkte ProRail met aannemers en ingenieursbureaus aan het NABO-programma. De opdracht is het aanpakken van 180 publiek toegankelijke NABO’s op het reizigersnet. Inmiddels zijn 171 van de 180 NABO’s aangepakt door sanering (eventueel met alternatieve ontsluitingsweg), beveiliging of aanleg van een onderdoorgang of (loop)brug. Voor de resterende NABO’s is de oplossingsrichting bekend en zekerheid over de aanpak in 2026 en 2027. Alleen de aanpak van drie onbeveiligde overwegen in Heiloo is vertraagd tot ná 2027. Versnelling blijkt, ondanks inspanningen, niet haalbaar.

Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO)

Het LVO kent specifieke en generieke projecten. Specifieke projecten zijn maatwerkoplossingen op overwegen, opgezet en uitgevoerd in samenwerking met gemeenten. Generieke projecten gaan over verbeteringen die op meerdere overwegen worden toegepast.

We stelden in 2025 onderdoorgangen voor langzaam verkeer en autoverkeer in Nunspeet (Elspeterweg) in gebruik. In Venlo namen we de tunnel in gebruik die de overweg Vierpaardjes vervangt. Ook rondden we het project aan de overweg Stationsstraat in Beek af, waardoor deze beter aansluit op de wegen rondom het station en verkeershinder vermindert. In Hilversum (Hoge Larenseweg) is de overweg voortaan alleen nog toegankelijk voor fietsers en voetgangers, wat zorgt voor een overzichtelijkere situatie. Hiermee staat de teller op 18 aangepakte overwegen.

Binnen LVO Generiek realiseerden we in 2025 meerdere verbeteringen. Zo plaatsten we inmiddels op ruim 30 locaties flitscamera’s bij overwegen. Deze innovatieve methode draagt aantoonbaar bij aan het vergroten van de overwegveiligheid: het aantal passages bij rood licht neemt significant af.

Overwegveiligheid wordt ook beïnvloed door dichtligtijden. Hoe langer een overweg dicht ligt, hoe groter de kans dat iemand de gesloten bomen passeert. Daarom werkten we in 2025 plannen uit om op 13 locaties aftellers te plaatsen. Deze worden naar verwachting in 2027 gerealiseerd op stations waar een overweg direct achter het perron ligt. De afteller telt af naar het moment waarop het sein uit de stand ‘stop’ komt, zodat de conducteur het vertrekproces eerder kan starten.

Daarnaast maakten we ontwerpen voor spooraanpassingen op meerdere locaties. Deze aanpassingen verkorten dichtligtijden en worden in 2026 en 2027 uitgevoerd.

Suïcides en suïcidepreventie

In 2025 vonden 191 suïcides (2024: 186) plaats en 20 pogingen tot suïcide met letsel als gevolg (2024: 24). Van de in totaal 211 incidenten van 2025 vonden 89 plaats op een overweg, 37 op een treinstation en 85 op de vrije baan.

In 2025 hebben we stappen gezet om suïcide op en rond het spoor te voorkomen. We combineerden fysieke maatregelen, samenwerking en communicatie om het spoor veiliger te maken en suïcide te voorkomen. 

• Fysieke maatregelen: landelijk zijn 113-borden geplaatst bij risicolocaties op overwegen. Plaatsing op stations kan in 2026 starten. Deze maatregelen lopen door tot en met 2027.

• Samenwerking en protocollen: het protocol voor terugkeerders is meerdere keren succesvol toegepast. Landelijke partners zoals GGZ en politie willen structureel samenwerken.

• Innovatie: voor de pilot Blauw licht zijn middelen beschikbaar gesteld voor uitbreiding naar zes nieuwe locaties.

• Bewustwording: in september voerde ProRail samen met Join-Us opnieuw de publiekscampagne Steljevoor uit op vier stations.

• Het trainingsaanbod voor spoorpersoneel is verder uitgebreid. Hiermee zorgt de sector voor passende trainingen om suïcidaal gedrag te herkennen en adequaat op te volgen.

Onderdoorgangen Nunspeet

Bij station Nunspeet maakt de overweg op de Elspeterweg plaats voor twee onderdoorgangen. Autoverkeer, fietsers en voetgangers kunnen onder de sporen door. Daarmee verbeteren we niet alleen de bereikbaarheid van Nunspeet, maar maken we het gebied rondom het station veiliger.