Doorvertaling Digitaliseringsvisie

Plan Logistiek

In 2025 zetten we een volgende stap in de implementatie van de digitaliseringsvisie 2040. Als onderdeel daarvan leverden we het ontwerp op hoe digitalisering nu en in de toekomst bijdraagt aan het verdelen en leiden van het treinverkeer. We besloten dit ontwerp gefaseerd en programmatisch te realiseren.

Eerste stap is het invullen van randvoorwaarden (inclusief inzichtelijk maken benodigde financiering) voor de ontwikkeling van het nieuwe TTS (Time Tabling Solution), de vervanger van Donna, voor het verdelen van de beschikbare capaciteit op het spoor en het voldoen aan nieuwe eisen uit de EU-verordening capaciteitsverdeling. Dit loopt door in 2026.

Ons doel is om de software te moderniseren zodat we plannen, besturen en bijsturing efficiënt en effectiever kunnen uitvoeren. Daarmee kunnen meer treinen rijden en kunnen ze bij een verstoring weer sneller rijden.

Plan IT-infrastructuur

In 2025 stelden we het IT-infrastructuurplan 2025–2030 vast. Dit plan vormt de basis voor een toekomstbestendig, veilig en flexibel IT-landschap dat nodig is om onze digitaliseringsvisie te realiseren. Het ondersteunt zowel de betrouwbaarheid van de dagelijkse spooroperatie als onze ambities richting 2030 en verder.

Bij deze ontwikkeling benutten we nadrukkelijk de kracht van de markt. Waar mogelijk zetten we marktstandaarden, bewezen technologie en cloudtechnologie in, zodat we profiteren van schaalbaarheid, innovatie en hogere betrouwbaarheid. Tegelijkertijd houden we regie op kritieke onderdelen door onze missiekritische systemen voor de primaire operatie te hosten binnen afgeschermde ProRail-omgevingen. Vanzelfsprekend houden we maximaal rekening met digitale soevereiniteit.

Het plan bestaat uit tien techniekvelden, waaronder platformen, connectiviteit, data en analytics, integratie en IT voor de aansturing van fysieke assets in het bedrijfsproces, zoals reisinformatieborden en omroepsystemen. In alle domeinen streven we naar standaardisatie, automatisering en veilige ontwerpprincipes. Cybersecurity is integraal opgenomen in alle systemen en processen, passend bij toenemende dreigingen en wetgeving.

Met dit plan zetten we een belangrijke stap in het toekomstbestendig maken van onze digitale infrastructuur, zodat we ook in een snel digitaliserende spooromgeving veilig, betrouwbaar en wendbaar blijven.

Plan Assetketen

Tweede helft 2025 startten we met een onderzoek naar de vraag hoe digitalisering de assetketen kan verbeteren. Het doel is een robuust, betaalbaar en toekomstbestendig spoorsysteem. We werken aan een blauwdruk die alle processen in de assetketen – van ontwikkeling tot onderhoud – beter op elkaar laat aansluiten.

Train Allocation & Planning System (TAPS)

In 2025 is gebouwd aan een digitaal systeem om veel sneller dan met de huidige applicatie mogelijk is, orders voor goederentreinen toe te wijzen aan de treinpaden in de jaardienstregeling (TAPS).

Gedurende de applicatieontwikkeling nam het goederenvervoer dusdanig af dat de orderverwerking met bestaande applicaties en extra inzet van ProRail capaciteit mogelijk bleek. Gebruikers hadden bij opleveren van het systeem te weinig vertrouwen in de werking waardoor het systeem niet in gebruik is genomen. We hebben een audit uitgevoerd en nemen de geleerde lessen mee in de ontwikkeling van de nieuwe Time Tabling Solution (TTS) zoals genoemd bij plan Logistiek.

Digitaliseringsprojecten 2025

Digitalisering European Instructions (DEI)

Bij verstoringen is er nog veel telefonische communicatie tussen treinverkeersleiders en machinisten. Dat kost tijd en is foutgevoelig. Daarom digitaliseren we samen met vervoerders en leveranciers de European Instructions.

In 2025 ontwikkelden we een nieuwe applicatie waarmee de treinverkeersleiders de instructies digitaal voorbereiden en toekennen aan een treinnummer zonder de machinist te bellen. De machinist ontvangt een SMS op de GSM-R-boordradio met een ophaalcode en voert die in de DEI-app in. Vervolgens belt de machinist de treinverkeersleider om de instructie uit de app op te lezen.

We verwachten dat gesprekken gemiddeld 50% korter duren. We zijn gestart met een pilot om deze oplossing te testen. Op basis van de resultaten bepalen we samen met vervoerders hoe we DEI verder uitrollen.

Capaciteitsmodel-aanbod (LAIKA)

We leverden de nieuwe applicatie LAIKA, waarmee we het capaciteitsmodel 2027 en het aanbod 2027 succesvol digitaal genereerden en handmatig publiceerden naar de European Capacity Management Tool (ECMT). Deze online tool van Rail Net Europe, de Europese vereniging voor spoorweginfrastructuur-beheerders, maakt spoorcapaciteit op Europees niveau vroegtijdig inzichtelijk voor vervoerders en verladers.

Deze ontwikkeling is onderdeel van het programma Timetable Redesign (TTR for Smart Capacity Management), waarin infrastructuurbeheerders en spoorwegondernemingen in heel Europa samenwerken aan een herontwerp van het capaciteitsverdelingsproces. Door het dienstregelingssysteem te verbeteren en te harmoniseren versterken we de concurrentiepositie van spoorvervoer. Ook op het gebied van publicatie van buitendienststellingen naar Europa hebben we in 2025 belangrijke stappen gezet.

Partnerportaal

De digitale dienstverlening van ProRail werd door vervoerders en andere partners al jarenlang als onoverzichtelijk ervaren. De veelheid aan applicaties met eigen inlogmethodes, documentatie en communicatiestromen droeg hieraan bij. Met het nieuwe Partnerportaal brengen we overzicht en bieden we één centrale toegang tot applicaties en documentatie.

Dit vergroot de efficiëntie in de samenwerking. Het portaal is ontwikkeld voor goederen- en reizigersvervoerders en wordt ook beschikbaar voor andere organisaties die actief zijn op en rond het spoor, zoals logistieke dienstverleners, onderhoudsaannemers en bedrijven op emplacementen. Na een pilotfase in oktober 2025 gaan we het portaal vanaf februari 2026 breed uitrollen.

GSM-Rail (GSM-R)

We vernieuwen en breiden het mobiele radionetwerk GSM-R uit ter voorbereiding op ERTMS, zodat we landelijk voldoende dekking hebben. Het nieuwe netwerk zal bestaan uit ongeveer 415 mastlocaties. Inmiddels bouwden we 329 masten, waarvan al 314 in gebruik. De komende jaren realiseren we de resterende masten.

ProRail vernieuwt als een van de eerste grote railinfrabeheerders het SAP-systeem voor assetmanagementsysteem naar een moderne omgeving. Eind 2025 rondden we de datamigratie en -synchronisatie af. In 2026 volgen de eerste processen en de samenwerkingsomgeving met ketenpartners. Daarmee maken we de weg vrij voor verdere digitalisering van gegevensketens voor inspecties, onderhoud, storingsmanagement en assetgegevens. Ook vernieuwden we de administratie en facturatie van het heuvelproces op Kijfhoek, waarbij wagons via een rangeerheuvel naar verschillende sporen rollen om nieuwe treinen samen te stellen. Met de vernieuwde oplossing zijn we klaar voor snellere en accuratere verwerking van het heuvelproces voor meerdere gebruikers.