Omwonenden langs het spoor ervaren soms geluid en trillingen van passerende treinen. Ook werkzaamheden veroorzaken hinder. Voor geluid gelden uitgebreide Europese en Nederlandse regels, voor trillingen beperkt. Het ministerie van IenW werkt samen met stakeholders, waaronder ProRail, aan een gerichte aanpak. ProRail wil geluid- en trillingshinder zoveel mogelijk beperken en zette in 2025 samen met andere partijen in de spoorsector diverse stappen.

Succesvolle transitie naar stiller goederenvervoer

Met andere remblokken blijven wieloppervlakken glad, waardoor wagons veel stiller rijden. Vanaf december 2024 moeten alle oudere goederenwagens (toegelaten vóór 2005) hiermee zijn uitgerust. Dit geldt alleen voor de stillere routes. In Nederland gaat het om de Betuweroute, Havenspoorlijn en Brabantroute.

Stijging overschrijdingen van de geluidproductieplafonds

Naast Europese regels voor het geluid van afzonderlijke treinpassages gelden in Nederland ook plafonds voor het totale jaarlijkse geluid. De bewaking gebeurt via geluidproductieplafonds (gpp’s) op meer dan 50.000 referentiepunten langs hoofdspoorwegen. ProRail moet voorkomen dat gpp’s worden overschreden, ook bij meer treinverkeer. In 2024 waren er 179 overschrijdingen (2023: 111). Het aantal overschrijdingen in 2025 wordt medio 2026 bekend.

Landelijke verlaging van de geluidproductieplafonds: In 2025 berekende ProRail de huidige en verwachte geluidproductie op alle referentiepunten. Het ministerie van het ministerie van IenW publiceerde een ontwerpbesluit waarin ruim de helft van de gpp’s gemiddeld 3 dB daalt. Deze verlaging is mogelijk door stillere reizigerstreinen en goederenwagons en de ombouw naar stillere dwarsliggers.

Aanpak van het geluid op hoogbelaste locaties: In het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) werken het ministerie van IenW, RWS en ProRail samen aan het verminderen van geluidsoverlast. ProRail stelt saneringsplannen op voor circa 50.000 woningen en zoekt waar nodig binnen de wet samen met bewoners en gemeenten naar passende oplossingen.

De definitieve maatregelen i.h.k.v. de in 2024 onherroepelijk verklaarde saneringsplannen zijn ondergebracht in projecten. ProRail moet deze binnen zeven jaar na het onherroepelijk worden van het besluit uitvoeren. Meer informatie over het MJPG en maatregelen per locatie staat op www.prorail.nl/mjpg.

Onderzoek en innovatie voor een bronaanpak spoortrillingen

ProRail werkte van 2021 tot 2025 i.o.v. het ministerie van IenW aan de Innovatieagenda Bronaanpak Spoortrillingen (IBS), met als doel inzicht in effecten en kosten van trillingsmaatregelen. De IBS is in november 2025 afgerond met een eindsymposium voor ruim 150 deelnemers. Tijdens dit symposium presenteerden we de resultaten en droegen deze symbolisch over aan een vertegenwoordiger van het ministerie van IenW. De eindresultaten zijn te downloaden via www.prorail.nl/programmas/innovatieagenda-bronaanpak-spoortrillingen. In 2025 werkten TU Delft, Deltares en TNO binnen de IBS aan het Spoortrillingen Emissiemodel (STEM). De tweede release verscheen in 2025. STEM levert fundamentele kennis over het ontstaan en verminderen van spoortrillingen. De ontwikkeling loopt door tot 2026 vanwege vier promotieonderzoeken.

Toepassing van innovaties voor trillingen: het Minder Hinder-pakket

In 2023 stelde ProRail op verzoek van het ministerie van IenW het Minder Hinder-pakket samen: een pakket met maatregelen om trillingshinder te beperken tijdens werkzaamheden aan het Derde Spoor in Duitsland. Deze werkzaamheden leiden tot omgeleide goederentreinen door Zuid- en Oost-Nederland. Ook in 2025 implementeerden we maatregelen uit dit pakket. Zo vervingen we in Almelo een overweg door een trillingsarmer type en legden we op enkele locaties langs de Brabantroute betonnen dwarsliggers met extra rubberen matjes aan. Meer informatie is te vinden op: www.prorail.nl/projecten/meer-ruimte-goederentreinen-betuweroute-zevenaar-oberhausen.