ERTMS is de Europese standaard voor treinbeveiliging en een essentiële stap in de digitalisering van het Nederlandse spoor. Hierdoor zijn lichtseinen en borden langs het spoor, de automatische treinbeïnvloeding (ATB) via elektrische pulsen door de rails en aanvullende bakens voor lage snelheden (ATB-Vv) niet langer nodig.

De introductie van ERTMS is om meerdere redenen noodzakelijk:

• Huidige systemen voor treinbeveiliging en gekoppelde systemen voor treindetectie, infrabesturing en infravoeding zijn ca. 60 tot 80 jaar oud en aan vervanging toe. Deze technologieën zijn vaak specifiek voor Nederland ontwikkeld, waardoor onderdelen en kennis steeds minder beschikbaar en duurder worden. Voor diverse systemen ontstaan al vóór 2040 leveranciersrisico’s.

• Door krapte op de arbeidsmarkt voor technisch en operationeel personeel zien we uitdagingen voor leveranciers, aannemers en ProRail zelf. Invoering van ERTMS helpt door handmatig werk te automatiseren, biedt de mogelijkheid om meer treinen te rijden en draagt bij aan de Europese ambitie om één Europees spoornetwerk te realiseren en internationaal treinvervoer te stimuleren. Europa verplicht landelijke uitrol vóór 2050.

Met de programmabeslissing in 2019 besloot het kabinet met de uitrol van ERTMS in Nederland. Voor ProRail betekent dit de ontwikkeling van systemen en de ombouw van de infrastructuur op acht baanvakken. Met de herijking van het programma is in 2024 besloten de uitrol van ERTMS op te delen in tranches. De focus van de eerste tranche ligt op het realiseren van een werkend vervoerssysteem. Voor de periode na tranche 1 licht de focus op het versnellen en efficiënter maken van de uitrol.

ProRail werkte in 2025 aan circa 50 projecten verspreid over de hele organisatie. Het gaat o.a. om digitalisering van de infradataketen, ontwikkeling van het Central Safety System (CSS), aanpassing van logistieke systemen voor capaciteitsverdeling en verkeersleiding, aanpassing van mobiele en vaste ICT-netwerken (GSM-R en glasvezel) en ontwikkeling van buitenelementen zoals balises en objectcontrollers. Over de financiën van ProRail en het programma ERTMS wordt gerapporteerd in de halfjaarlijkse voortgangsrapportage ERTMS.

Belangrijkste resultaten in 2025

Generieke systemen gereed voor integratietesten:

• In 2025 zijn de generieke systemen voorbereid om in 2026 formele integratietesten te starten. Voorbeelden zijn softwaresystemen zoals CSS, Traffic Control System (TCS), Key Management Center (KMC) en digitale infraconfiguratie (IM Spoor), ICT-netwerken zoals GSM-R en vaste netwerken, en buitenelementen zoals assentellers en objectcontrollers. We verwerkten de aanvullende eisen vanuit Europese regelgeving (TSI CCS 2023) succesvol in CSS-versie 1.0. Met de oplevering van onder andere CSS, TCS en GSM-R upgrade geeft ProRail invulling aan de subsidievoorwaarden van het Europese Herstel- en Veerkrachtplan (HVP).

• In Q4 2025 is de ‘Toestemming voor Gebruik voor Exploitatie' (TVG-E) voor Eurobalises beschikbaar gekomen. We kunnen nu Eurobalises bij realisatieprojecten in het spoor plaatsen.

Ombouw baanvakken op schema voor beoogde indienststellingen:

• Medio 2025 gunden we ombouwcontracten voor de eerste twee Noordelijke Lijnen Harlingen Haven – Leeuwarden (Strukton) en Stavoren – Leeuwarden (BAM).

• We hebben in 2025 het ontwerp voor de Zeeuwse Lijn (EZL) aanbesteed en het eerste perceel (van de twee) gegund.

• Voor Kijfhoek – Belgische grens (EKB) lopen voorbereidingen met de aannemer.